Heb je weleens het gevoel dat je steeds opnieuw in dezelfde situatie terecht komt? Situaties op je werk, situaties binnen je relatie en/of vriendschappen? Je cijfert jezelf bijvoorbeeld keer op keer weg om anderen te helpen. Of je hebt het gevoel dat niemand je echt begrijpt. Misschien merk je dat je snel geïrriteerd raakt, anderen de schuld geeft of juist voortdurend probeert de vrede te bewaren.
Vaak denken we dat de oorzaak buiten ons ligt. Maar wat als deze terugkerende situaties eigenlijk een spiegel zijn van een onbewust patroon? Een patroon dat in de psychologie bekendstaat als de dramadriehoek. De dramadriehoek is van oorsprong een communicatiemodel dat in 1968 werd ontwikkeld door Stephen B. Karpman als onderdeel van de Transactionele Analyse, ontwikkeld door Eric Berne. Het laat psychologisch zien wat er gebeurt in de communicatie tussen mensen.
De dramadriehoek bestaat uit drie rollen: het slachtoffer, de redder en de aanklager. Zonder dat we het doorhebben, kunnen we gedurende een dag meerdere keren van rol wisselen. De slachtofferrol voelt zich machteloos. Het leven overkomt je en je hebt het gevoel dat anderen bepalen hoe jij je voelt. De redder wil iedereen helpen. Je zet jezelf op de laatste plaats, neemt verantwoordelijkheden over en vindt het lastig om grenzen aan te geven. De aanklager wijst naar de ander. Vanuit frustratie, boosheid of teleurstelling zoek je de oorzaak buiten jezelf. Herken jij jezelf in één van deze rollen?
Het bijzondere is dat geen van deze rollen werkelijk vrijheid brengt. Ze houden elkaar juist in stand. Misschien herken je het wel. Je begint als redder omdat je iemand wilt helpen. Vervolgens voel je dat jouw inzet niet wordt gewaardeerd en schiet je in de rol van aanklager. Daarna voel je je gekwetst en beland je in de slachtofferrol. En voor je het weet, draait dezelfde cirkel opnieuw.
Waarom gebeurt dit?
Deze rollen komen voort uit oude overtuigingen en overlevingsmechanismen die ooit zijn ontstaan om ons veilig te houden. Misschien heb je als kind geleerd dat je alleen liefde kreeg als je zorgde voor anderen. Of dat je sterk moest zijn en je emoties niet mocht laten zien. Maar wat ooit bescherming bood, kan je als volwassene onbewust gevangen houden.
De eerste stap naar verandering is bewustwording. Niet door jezelf te veroordelen wanneer je een rol herkent, maar door er met liefde naar te kijken.
Je hoeft jezelf niet langer te verliezen in het redden van anderen.
Je hoeft jezelf niet klein te houden.
Je hoeft ook niet te vechten om gehoord te worden.
Wanneer je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen gevoelens, keuzes en grenzen, stap je langzaam uit de dramadriehoek. Dan ontstaat er iets heel moois. Je hoeft niet meer te reageren vanuit oude pijn, maar kunt kiezen vanuit rust en bewustzijn.
De Winnaarsdriehoek is ontwikkeld door Acey Choy als een gezond alternatief voor de dramadriehoek van Stephen B. Karpman. Waar de dramadriehoek uitgaat van onbewuste overlevingsrollen, laat de Winnaarsdriehoek zien hoe je vanuit bewustzijn en eigen verantwoordelijkheid kunt handelen.
In plaats van de rollen van slachtoffer, redder en aanklager, kies je voor drie gezonde manieren van communiceren en omgaan met jezelf en anderen.
Kwetsbaar in plaats van slachtoffer
Kwetsbaar zijn betekent niet dat je zwak bent. Het betekent dat je eerlijk durft te zijn over wat je voelt, wat je nodig hebt en waar je grenzen liggen. Je neemt verantwoordelijkheid voor je eigen gevoelens, zonder jezelf klein te maken of de ander verantwoordelijk te maken voor jouw geluk.Je vraagt om hulp wanneer dat nodig is, maar blijft eigenaar van jouw eigen proces.
Zorgzaam in plaats van redder
Vanuit zorgzaamheid ben je betrokken bij de ander, zonder diens problemen over te nemen. Je vertrouwt erop dat ieder mens zijn eigen kracht bezit en zijn eigen lessen mag leren. Je ondersteunt, maar draagt niet de verantwoordelijkheid voor het leven van een ander. Dat betekent ook dat je goed voor jezelf blijft zorgen en gezonde grenzen durft te stellen.
Assertief in plaats van aanklager
Assertiviteit betekent dat je eerlijk en respectvol uitspreekt wat je denkt, voelt en nodig hebt. Je geeft je grenzen aan zonder te verwijten of te veroordelen. Je communiceert vanuit verbinding in plaats van vanuit strijd.
En vanuit hier leg je de verbinding met jezelf en begint echte vrijheid. Niet doordat de mensen om je heen veranderen. Maar doordat jij anders leert kijken, voelen en reageren. Iedere keer dat je een oud patroon herkent en er bewust voor kiest om anders te handelen, zet je een stap richting meer rust, meer vrijheid en meer leven vanuit jouw eigen kracht. Want je bent niet de rol die je hebt geleerd te spelen. Je bent zoveel meer dan dat.